Toy Story 5: Η Μεγάλη Μάχη Ανάμεσα στο Παιχνίδι και την Οθόνη

 Για περισσότερα από 30 χρόνια, η εμβληματική σειρά Toy Story της Pixar δεν ψυχαγωγεί μόνο τα παιδιά, αλλά αποτελεί ταυτόχρονα τον καθρέφτη των βαθύτερων φόβων των γονιών. Από τη φυσική φθορά των παιχνιδιών μέχρι τη στιγμή που το παιδί μεγαλώνει, η Pixar ξέρει πολύ καλά να αγγίζει τι βαθύτερες ανησυχίες, τις ευαίσθητες χορδές του κοινού. Στο νέο Toy Story 5, όμως, η απειλή αλλάζει πρόσωπο. Όπως πολύ εύστοχα σημειώνει ο Jesse Hassenger σε πρόσφατη ανάλυσή του στον Guardian, η ταινία έρχεται να αντιμετωπίσει τον απόλυτο «εχθρό» της σύγχρονης εποχής: την κυριαρχία της οθόνης και του screen time στη ζωή των παιδιών.

Η Ψηφιακή Απειλή στο Δωμάτιο της Bonnie

Στη νέα ταινία, η μικρή Bonnie αποκτά ένα παιδικό tablet με το όνομα "Lilypad". Η συσκευή αυτή μαγνητίζει την προσοχή της, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τα κλασικά της παιχνίδια. Για την Jessie και την υπόλοιπη παρέα, η «Lily» δεν είναι λενα συνηθισμένο παιχνίδι, αλλά σταδιακά παρουσιάζεται ως μια υπαρξιακή απειλή που αντικαθιστά την ανθρώπινη φαντασία με έτοιμα, ψηφιακά ερεθίσματα. Ως γονείς και ως δημιουργοί περιεχομένου, δεν μπορούμε παρά να ταυτιστούμε με αυτό το σκηνικό, καθώς οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι η πλειονότητα των παιδιών κάτω των 12 ετών περνά πλέον τη μέρα της μπροστά από ένα smartphone ή tablet.

Μια Υπερβολικά Αισιόδοξη Ματιά...

Το ενδιαφέρον με την προσέγγιση της Pixar είναι ότι δεν υπογράφει ένα τυφλό μανιφέστο κατά της τεχνολογίας. Η ταινία δείχνει ότι οι συσκευές είναι και αυτές, με τον τρόπο τους, «παιχνίδια» της σύγχρονης εποχής, πάνω στα οποία οι άνθρωποι προβάλλουν τις ανάγκες τους πριν τις αντικαταστήσουν με την επόμενη αναβάθμιση. Μάλιστα, η Jessie αναπτύσσει φιλία με παλιές, ξεπερασμένες συσκευές, υπογραμμίζοντας αυτήν ακριβώς τη σύνδεση.

Ωστόσο, η ταινία δεν κρύβει τις σκοτεινές πλευρές. Το tablet της Bonnie αγοράζεται από τους γονείς της ως εργαλείο κοινωνικοποίησης, αλλά γρήγορα μετατρέπεται σε πλατφόρμα για cyberbullying μέσα από ομαδικές συνομιλίες με συμμαθητές της. Η ταινία αποτυπώνει με επιτυχία το άγχος και τα αδιέξοδα της σύγχρονης ανατροφής των παιδιών. Οι γονείς της Μπόνι παρουσιάζονται μπερδεμένοι, αναγνωρίζοντας ότι η αγορά του tablet ίσως ήταν λάθος, κάτι που αντικατοπτρίζει τις ενοχές των πραγματικών γονιών σήμερα.

Η Pixar όμως, στην προσπάθειά της να κρατήσει ίσες αποστάσεις και να μην είναι απολύτως σκληρή με τις tech companies μοιάζει να προσεγγίζει τη ρίζα του προβλήματος περισσότερο με μια  «μαθηματική/μηχανική» συνταγή παρά με βαθύ συναίσθημα. Παρουσιάζει τα προβλήματα αλλά και τις λύσεις με μία υπερβολικά αισιόδοξη ή/και απλοϊκή στάση της, τη στιγμή που στην πραγματικότητα η εθιστική φύση των οθονών, τα deepfakes και η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργούν πολύ πιο σοβαρούς κινδύνους για τα παιδιά.

Συμπέρασμα: Πέρα από την Οθόνη

Το Toy Story 5 μας υπενθυμίζει ότι οι βασικές αρχές της ανατροφής – και της ανθρώπινης επικοινωνίας – παραμένουν αναλλοίωτες, όσες οθόνες κι αν μας περιβάλλουν. Η πίστη της Pixar ότι η τεχνολογία και ο άνθρωπος μπορούν να συμβιώσουν αρμονικά ίσως φαντάζει ρομαντική σε έναν κόσμο γεμάτο AI και αλγόριθμους εθισμού. Όμως, η ανάγκη μας για αυθεντικές ιστορίες και αναμνήσεις, ειδικά από τα παιδικά μας χρόνια, παραμένει καθολική. Και αυτό είναι ίσως το πιο ισχυρό μήνυμα που θα κρατούσαμε από την ταινία.