Στις μέρες μας, μια περιήγηση στο TikTok ή το Instagram αρκεί για να έρθουμε αντιμέτωποι με μια νέα, ανησυχητική πραγματικότητα: κορίτσια κάτω των 10 ετών να επιδεικνύουν προϊόντα ομορφιάς, ρούχα και συμπεριφορές ενήλικων γυναικών ενώ αγόρια από την άλλη υιοθετούν πρότυπα, συμπεριφορές και στάσεις ενήλικων ανδρών. Το φαινόμενο της πρώιμης ενηλικίωσης (Adultification) της Generation Alpha δεν είναι απλώς μια περαστική μόδα, αλλά μια βαθιά κοινωνική αλλαγή που απασχολεί πλέον επιστήμονες, αρχές αλλά και την ίδια την κοινωνία. Και θα έπρεπε να απασχολεί περισσότερο τους γονείς με τις ευλογίες των οποίων τα παιδιά αυτά εκτίθενται ανεπανόρθωτα στην τοξική πλευρά των κοινωνικών δικτύων.
Από τα «Sephora Kids» στην Κοσμετικορεξία
Ο όρος "Sephora Kids" κυριαρχεί στις συζητήσεις των τελευταίων ετών, περιγράφοντας παιδιά που καταναλώνουν μανιωδώς ακριβά καλλυντικά ιδίως μπροστά στην κάμερα του κινητού τους και στα μάτια των followers που αφήνουν εκατοντάδες σχόλια και αντιδράσεις στις αναρτήσεις των ανήλικων.
Κάνοντας μια σύντομη ψακτική σε σχετικούς λογαριασμούς παιδιών influencers στο Tiktok μπορείς εύκολα να διαπιστώσεις εύκολα τα εξής δύο: 1. Τα παιδιά χρησιμοποιούνται από τους ίδιους τους γονείς τους τις περισσότερες φορές για τραβήξουν likes, views ή ακόμη και πωλήσεις σε προϊόντα και 2. Την ενίσχυση αυτών των λογαριασμών με πολλαπλά follows και σχόλια που αντί να επικρίνουν την πολλαπλώς επικύνδυνη έκθεση των παιδιών στα social, θα προτιμήσουν να αφήσουν καρδούλες και γλυκανάλατες σκέψεις.
Κι αυτό είναι η αρχή. Σύμφωνα με τον Guardian, το 63,8% του σχετικού περιεχομένου στο TikTok προωθεί θετικά αυτή την τάση, "κανονικοποιώντας" την πρώιμη κατανάλωση προϊόντων ομορφιάς σε ηλικίες παιδών που κανονικά θα έπρεπε μόνο να παίζουν. Παράλληλα εταιρείες καλλυντικών πλασάρουν σχετικά προϊόντα ενώ τα παιδιά γίνονται ακόμη και influencers που τα διαφημίζουν.
Η βιομηχανία της ομορφιάς βρίσκεται πλέον υπό το μικροσκόπιο των αρχών σε διάφορα σημεία του κόσμου. Στις αρχές του 2026, οι ιταλικές ρυθμιστικές αρχές ξεκίνησαν επίσημη έρευνα για να διαπιστωθεί αν μεγάλες εταιρείες χρησιμοποιούν χειραγωγικές στρατηγικές μάρκετινγκ που στοχεύουν απευθείας στην ψυχολογική ευαλωτότητα των παιδιών.Η κατάσταση έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις που πρόσφατα στην Ιταλία ξεκίνησαν επίσημη έρευνα κατά μεγάλων εταιρειών καλλυντικών όπως η Sephora. Και η ευθύνη των social media ή/και των ίδιων των γονέων που εκθέτουν τα παιδιά τους στη σκοτεινή αυτή πλευρά του διαδικτύου;
Αντικειμενοποίηση των παιδιών και η Ψυχική τους Υγεία
Το πρόβλημα είναι σίγουρα κοινωνικό αλλά και βαθιά ψυχολογικό. Όταν ένα παιδί υιοθετεί ενήλικα πρότυπα εμφάνισης, όταν προωθείται από τους ίδιους τους γονείς του για να προβληθεί στα κοινωνικά δίκτυα, εν τέλει αντικειμενοποιείται. Ένα παιδί που μαθαίνει να πουλά το σώμα του στο διαδίκτυο και να είναι σημαντικό για την εμφάνιση ή και μέσα από την αξία που θα του δώσουν οι άλλοι μέσω της εμφάνισής του, οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια στην μετέπειτα εξέλιξή του σε έναν ενήλικα που θα αντιμετωπίση δυσκολίες και σοβαρές ψυχικές διαταραχές. Μελέτες που έχουν αναρτηθεί στο National Center for Biotechnology Information (NCBI) δείχνουν ότι η πρόωρη έκθεση σε τέτοια πρότυπα οδηγεί σε μελλοντική «αυτο-αντικειμενοποίηση» των παιδιών.
Το παιδί σταματά να αντιλαμβάνεται το σώμα του ως ένα μέσο για παιχνίδι και μάθηση και αρχίζει να το βλέπει ως ένα «προϊόν» που πρέπει να είναι αρεστό στους άλλους. Αυτή η στροφή συνδέεται άμεσα με:
Την κατακόρυφη αύξηση του άγχους και της κατάθλιψης σε προεφηβικές ηλικίες.
Την εμφάνιση διατροφικών διαταραχών.
Τη χαμηλή αυτοεκτίμηση που εξαρτάται από τον αριθμό των "likes".
Σε αυτή τη διαδικασία, ο ρόλος του γονέα είναι καθοριστικός. Ο όρος Sharenting περιγράφει την τάση των γονέων να εκθέτουν υπερβολικά τα παιδιά τους στο διαδίκτυο, συχνά μετατρέποντάς τα σε μικρούς "influencers". Όπως επισημαίνει η εφημερίδα El País, πολλοί γονείς γίνονται οι ίδιοι «μάνατζερ» των παιδιών τους, ωθώντας τα να ποζάρουν ή να συμπεριφέρονται ως ενήλικες για να αυξήσουν την απήχηση των λογαριασμών τους. Αυτή η εμπορευματοποίηση της παιδικής ηλικίας στερεί από το παιδί το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και την ανεμελιά.
Έρευνες που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό δίκτυο NCBI συνδέουν την πρώιμη έκθεση σε ενήλικα ή σεξουαλικοποιημένα πρότυπα με κατακόρυφη πτώση της αυτοεκτίμησης, έντονο άγχος, συμπτώματα κατάθλιψης και πρώιμες διατροφικές διαταραχές. Τα παιδιά μαθαίνουν να αντλούν την αξία τους αποκλειστικά από τα likes και τα σχόλια άλλων.
Πώς να Προστατεύσουμε την Παιδική Ηλικία
Η αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτεί συνειδητοποιημένη δράση από την οικογένεια:
Εκπαίδευση στα Μέσα (Media Literacy): Συζητάμε με τα παιδιά για τη διαφορά μεταξύ της πραγματικότητας και της κατασκευασμένης εικόνας των social media.
Καθυστέρηση της Έκθεσης: Περιορίζουμε τη χρήση εφαρμογών Social Media όπως το TikTok μετά τα 15 έτη
- Ενίσχυση της Εσωτερικής Αξίας: Επιβραβεύουμε τα παιδιά για τις πράξεις, τη δημιουργικότητα και τον χαρακτήρα τους, όχι για την εικόνα τους.
- Γινόμαστε το πρότυπο: Δείχνουμε υγιή πρότυπα σχέσεων, αλληλεπίδρασης με άλλους και οριοθέτησής τους. Δείχνουμε πώς να χρησιμοποιούμε ορθά και με μέτρο την τεχνολογία. Δεν εκθέτουμε τον εαυτό μας στο διαδίκτυο για να πάρουμε αξία μέσα από likes και ρηχά σχόλια.
Στο Media Owl, πιστεύουμε στη χρήση της τεχνολογίας με όρια και κανόνες, ως ένα μέσο μάθησης, επικοινωνίας και εξέλιξης. Δεν πιστεύουμε στη χρήση της τεχνολογίας ως μέσο έκθεσης και αντικειμενοποίησης του παιδιού, ως μέσο εκμετάλλευσης, χειραγώγησης και καταπίεσης του οποιουδήποτε άλλου.
Ας αφήσουμε τα παιδιά να ζήσουν την ηλικία τους – η ενηλικίωση τους μπορεί να περιμένει και θα ερθει στην ώρα της.
Comments
Post a Comment