Η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ψηφιακής εποχής για τις κοινωνίες. Κυβερνήσεις και πλατφόρμες παγκοσμίως δείχνουν να επιστρατεύουν αυστηρούς ηλικιακούς περιορισμούς στα social media. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύει ότι οι απαγορεύσεις αυτές συχνά μένουν στα χαρτιά. Τα παιδιά βρίσκουν πάντα τον τρόπο να ξεπερνούν τα ψηφιακά εμπόδια, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μέτρων. Προσπαθούν όντως τα κράτη να θέσουν περιορισμούς στις εταιρείες κολοσούς της Big Tech; Είναι επαρκή τα μέτρα που λαμβάνουν ή πρόκειται για κινήσεις που επιχειρούν να καταστείλουν την οργή που έχει δημιουργηθεί παγκοσμίως γύρω από τις αποδεδειγμένες πλέον επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων στη σωματική και ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων;
Πώς τα παιδιά παρακάμπτουν τους ψηφιακούς φραγμούς;
Οι νεότερες γενιές δεν είναι ψηφιακά αναλφάβητες. Κάθε άλλο. Η εφευρετικότητά και οι γνώσεις τους στον κόσμο της τεχνολογίας ξεπερνούν αυτές των ενηλίκων και φυσικά ακόμη και τα πιο εξελιγμένα συστήματα ταυτοποίησης όπως το λεγόμενο Kids Wallet που έχει επιστρατεύσει η δική μας ελληνική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα, τα παιδιά φαίνεται να χρησιμοποιούν την εφευρετικότητά τους για να ξεπεράσουν αυτούς τους περιορισμούς που θέτουν οι κυβερνήσεις. Οι πιο συχνοί τρόποι παράκαμψης τους περιλαμβάνουν:
Χρήση VPN: Για την αλλαγή της γεωγραφικής τοποθεσίας και την προσέγγιση μη εγκεκριμένου από τα κράτη περιεχομένου.
Ψευδή στοιχεία: Απλή δήλωση λανθασμένης ημερομηνίας γέννησης ή χρήση στοιχείων άλλων ατόμων κατά την εγγραφή στην εφαρμογή ταυτοποίησης.
Συσκευές ενηλίκων: Χρήση των προφίλ ή και των smartphones των γονέων/ αδελφών τους προκειμένου να μπουν στο διαδίκτυο.
Ξεγελώντας το Face ID: Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, αναφορές δείχνουν παιδιά να επιστρατεύουν μέχρι και... ψεύτικα μουστάκια για να προσπεράσουν τους ελέγχους αναγνώρισης προσώπου!
Η Παγκόσμια αποτυχία των μέτρων:
Τα στοιχεία διεθνώς είναι αποκαλυπτικά:
Ηνωμένο Βασίλειο: Έκθεση του Internet Matters αναφέρει ότι το 1/3 των παιδιών κατάφερε να παρακάμψει τους ηλικιακούς περιορισμούς.
Αυστραλία: Παρόμοια έρευνα έδειξε ότι το 60% των παιδιών κάτω των 16 ετών παραμένει ενεργό στα social media, χρησιμοποιώντας μάλιστα τους ίδιους λογαριασμούς.
- Ευρωπαϊκή Ένωση: Η ίδια η εφαρμογή ταυτοποίησης της Ε.Ε. παραβιάστηκε μέσα σε μόλις 2 λεπτά, μόλις 12 ώρες μετά την κυκλοφορία της. Ένα τέτοιο κενό ασφαλείας εκθέτει ταυτόχρονα ανεπανόρθωτα τα προσωπικά δεδομένα εκατομμυρίων ανηλίκων.
Η τυφλή επιβολή απαγορεύσεων μπορεί να οδηγήσει τα παιδιά σε «σκοτεινές» και μη ελεγχόμενες γωνιές του διαδικτύου στην προσπάθειά τους να επικοινωνήσουν όπως δια παράδειγμα ακόμη και στο Dark Web.
Το ελληνικό σχέδιο νόμου και οι κίνδυνοι
Το ζήτημα δεν αφορά μονάχα τους τρόπους παράκαμψης που εφευρίσκουν τα παιδιά και έχει πάρει πλέον επίσημη μορφή στην Ελλάδα, μετά την ανακοίνωση του κυβερνητικού σχεδίου για καθολική απαγόρευση πρόσβασης στα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών.
Η ιδιωτικότητα στο απόσπασμα και ο «παραγκωνισμός» των ειδικών
Οι οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα: την καθολική απώλεια της ανωνυμίας την οποία επικαλέστηκε μάλιστα πρόσφατα η ελληνική κυβέρνηση.
Οι περιορισμοί δεν αρκούν οι λύσεις πρέπει να είναι βαθύτερες.
Η μεμονωμένη εφαρμογή απαγορεύσεων οδηγεί σε αδιέξοδο. Για να δημιουργήσουμε ένα πραγματικά ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον, οφείλουμε να αλλάξουμε στρατηγική και να εστιάσουμε σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:
Έλεγχος στις Big Tech: Συνεχής και πραγματική πίεση στις πλατφόρμες για ουσιαστικές αλλαγές και ασφαλείς αλγορίθμους. Αυτές οφείλουν να κάνουν τους αλγοριθμούς τους λιγότερο εθιστικούς.
Επιμόρφωση ενηλίκων: Διαρκής ενημέρωση και εκπαίδευση γονέων και εκπαιδευτικών γύρω από την ψηφιακή ασφάλεια.
Παιδεία στα Μέσα (Media Literacy): Ένταξη σχετικών μαθημάτων στα σχολεία από τις πρώτες κιόλας τάξεις της εκπαίδευσης.
Κοινωνική ευαισθητοποίηση: Εθνικές καμπάνιες ενημέρωσης για τους κινδύνους και τις ορθές πρακτικές στο διαδίκτυο.
Οι απαγορεύσεις χτίζουν τοίχους που τα παιδιά θα βρίσκουν πάντα τρόπο να γκρεμίζουν. Αυτά τα μέτρα που επικαλούνται οι κυβερνήσεις, θα ξεπεραστού γρήγορα από τα παιδιά. Μοιάζει μάλιστα περισσότερο πιθανό να φέρουν περισσότερα πτοβλήματα από όσα λένε ότι θα λύσουν.
Το θέμα μας όμως που πρέπει να μας προβληματίζει είναι πως βλέπουμε μια γενιά να μεγαλώνει ψηφιακά εξαρτημένη από Social Media και εργαλεία ΑΙ της Big Tech, μέσα σε τέσσερις τοίχους, καταναλώνοντας περιεχόμενο παθητικά και χάνοντας την ενέργεια, τη δημιουργικότητα και την κριτική της σκέψη. Και σε όλο αυτό δε φταίνε προφανώς τα ίδια τα παιδιά, μα ούτε οι ενήλικες που τα μεγαλώνουν. Σε αυτό το φαινόμενο την ευθύνη έχουν κυρίως οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης που εθίζουν αποδεδειγμένα μια ολόκληρη γενιά στο παθητικό scroll αλλά και τα κράτη τα οποία αντί να λάβουν ουσιαστικά μέτρα ελέγχου των εταιρειών social media κοιτάνε πώς να ελέγξουν και να περιορίσουν τα παιδιά.
Η Παιδεία στα Μέσα είναι το μόνο εργαλείο που θα τους δώσει τα εφόδια να πλοηγούνται με ασφάλεια στον ψηφιακό κόσμο. Και είναι στο χέρι μας να μην αφήσουμε τα παιδιά μας έρμαια των αποφάσεων μια τεχνολογικής ολιγαρχίας και κρατών που αντί να προστατέψουν τα παιδιά ασκούν πολικές victim blaming.
Comments
Post a Comment