Είναι μια εικόνα που βλέπουμε παντού, σε εστιατόρια, καροτσάκια, ακόμα και στο σπίτι: Ένα νήπιο, απόλυτα προσηλωμένο στη λάμψη ενός tablet ή ενός smartphone. Ενώ οι οθόνες προσφέρουν στιγμές ηρεμίας στους γονείς, μια ανησυχητική ερώτηση παραμένει: Τι συμβαίνει εκείνη την ώρα μέσα στο κεφάλι του παιδιού;
Μια πρωτοποριακή μελέτη από το Νοσοκομείο Παίδων του Σινσινάτι (Cincinnati Children’s Hospital), που δημοσιεύτηκε στο έγκριτο περιοδικό JAMA Pediatrics, έρχεται να δώσει απαντήσεις όχι με υποθέσεις, αλλά με εικόνες.
Η Έρευνα: Κοιτάζοντας μέσα στο «μαύρο κουτί»
Ο ερευνητής Dr. John Hutton και η ομάδα του δεν αρκέστηκαν σε ερωτηματολόγια. Χρησιμοποίησαν μια προηγμένη τεχνική μαγνητικής τομογραφίας, γνωστή ως DTI (Diffusion Tensor Imaging), για να εξετάσουν τους εγκεφάλους 47 παιδιών προσχολικής ηλικίας (3 έως 5 ετών).
Στόχος ήταν να δουν πώς η χρήση οθόνης (βάσει των οδηγιών του ΠΟΥ) σχετίζεται με τη φυσική δομή του εγκεφάλου.
Το Εύρημα: Η Λευκή Ουσία και η «Καλωδίωση»
Τα αποτελέσματα των τομογραφιών ήταν αποκαλυπτικά. Τα παιδιά που περνούσαν περισσότερο χρόνο μπροστά σε οθόνες παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα οργάνωσης στη λευκή ουσία του εγκεφάλου τους.
Για να το κατανοήσουμε απλά: Αν ο εγκέφαλος είναι το «σπίτι», η λευκή ουσία είναι η ηλεκτρική καλωδίωση που μεταφέρει τα σήματα από το ένα δωμάτιο στο άλλο. Στα παιδιά με υπερβολική έκθεση σε οθόνες, αυτή η «καλωδίωση» φάνηκε να είναι λιγότερο ανεπτυγμένη και οργανωμένη.
Οι περιοχές που επηρεάστηκαν περισσότερο είναι αυτές που σχετίζονται με:
Τη γλώσσα και την ομιλία.
Τις εκτελεστικές λειτουργίες (μνήμη, προσοχή).
Τις δεξιότητες που απαιτούνται αργότερα για την ανάγνωση (literacy).
Γιατί συμβαίνει αυτό; Η Θεωρία της «Αντικατάστασης»
Πριν πανικοβληθούμε, πρέπει να κατανοήσουμε την αιτία. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, δεν είναι απαραίτητα η ακτινοβολία ή το φως της οθόνης που προκαλεί τη ζημιά. Η επιστημονική κοινότητα προκρίνει τη θεωρία της αντικατάστασης (Displacement Theory).
Όταν ένα παιδί 3 ετών περνάει ώρες μπροστά σε ένα tablet:
Δεν παίζει με φυσικά αντικείμενα.
Δεν αλληλεπιδρά με τους γονείς του (face-to-face).
Δεν κινείται και δεν εξερευνά τον χώρο.
Αυτές οι εμπειρίες είναι η «τροφή» του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου. Όταν αντικαθίστανται από την παθητική παρακολούθηση μιας οθόνης, οι νευρωνικές συνδέσεις που υποστηρίζουν την επικοινωνία και τη μάθηση δεν αναπτύσσονται με τον βέλτιστο ρυθμό.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
Τα ευρήματα δεν έχουν σκοπό να ενοχοποιήσουν τους γονείς, αλλά να ενημερώσουν. Η τεχνολογία είναι μέρος της ζωής μας, αλλά η ισορροπία είναι κλειδί.
Ακολουθήστε τον κανόνα του ΠΟΥ: Καθόλου οθόνες για παιδιά κάτω των 18-24 μηνών και το πολύ 1 ώρα την ημέρα για παιδιά 2-5 ετών.
Συν-θέαση (Co-viewing): Μην αφήνετε το παιδί μόνο του με τη συσκευή. Δείτε το περιεχόμενο μαζί και συζητήστε το.
Επιστροφή στα βασικά: Το διάβασμα βιβλίων, το παιχνίδι στο πάτωμα και η συζήτηση είναι οι καλύτεροι «αρχιτέκτονες» για τον εγκέφαλο του παιδιού σας.
Ο εγκέφαλος στα πρώτα χρόνια της ζωής είναι εξαιρετικά εύπλαστος. Μειώνοντας τον χρόνο οθόνης και αυξάνοντας την αλληλεπίδραση, δίνουμε στα παιδιά τα καλύτερα εφόδια για το μέλλον τους.
Πηγές: Hutton JS, et al. JAMA Pediatr. / Cincinnati Children’s Hospital Research Horizons.
Comments
Post a Comment